اصفهان اهداء گرديد به‌عنوان خوبىهاى ظل السلطان ياد كرده است و قساوت و بىرحمى او را در رويارويى با راهزنان و ياغيان منطقه به‌جا دانسته است . « 1 » او نوشتن و خواندن را در نزد اديبان و هنروران عصر خود همانند ملا عبد اللطيف طسوجى ، وصال شيرازى و ميرزا احمد وقار شيرازى آموخته و مجلس او ميعادگاه شاعران و هنرمندان و اهل ادب و فرهيختگان بود . « 2 » مؤلف فارسنامه ناصرى از طرف او مورد تشويق واقع شد . « 3 » و شعرايى مانند دهقان سامانى و شوريده شيرازى از حمايت او برخوردار بودند . « 4 » يكى از يادگارهاى نيكى كه على رغم تمام معايب ظل السلطان براى تاريخ كشور باقى مانده است كتاب « تاريخ سرگذشت مسعودى » است كه به‌ويژه در زمينه « جغرافياى طبيعى و انسانى ايران » در قلمرو حكومتىاش اثرى بسيار نفيس به حساب مىآيد و همچنين ميزان آگاهى او از تاريخ و ادبيات گذشته و آداب و رسوم كشورهاى اروپايى را نشان مىدهد . « 5 » همچنين او روزنامه فارس را يك سال و روزنامه فرهنگ اصفهان را هفت سال را منتشر كرد و به تأسيس مدرسه دست زد . وزيرش ركن الملك نيز شركت اسلاميه را با هدف تجارت صنايع داخلى تأسيس كرد كه البتّه اين اقدامات او نيز در راستاى سودجويىها ، سلطه‌طلبىها و مال‌اندوزىهاى او و اطرافيانش تفسير شده است . « 6 » محيط طباطبائى مىنويسد : روزنامه فرهنگ اصفهان « چشم و چراغ مطبوعات ايران در اواخر عهد ناصرى

--> ( 1 ) - ابراهيم صفايى : پيشين / 39 - 41 ( 2 ) - همان . ( 3 ) - حسن حسينى فسايى : فارسنامه ناصرى / 34 - 35 ( 4 ) - ابراهيم صفايى : پيشين / 41 ( 5 ) - مسعود ميرزا ظل السلطان : پيشين / مقدمه ( 6 ) - محيط طباطبائى : تاريخ تحليلى مطبوعات ايران / 41 - 42 ؛ پريسادمندان : پيشين / 249